Κάνοντας μια αναδρομή αρκετά χρόνια πίσω ένας αγαπημένος προορισμός για μεγάλους και μικρούς αποτελούσαν τα Πατήσια, ένα μέρος γεμάτο πράσινο που θα έλεγε κανείς πως ήταν σωστός παράδεισος, αφού παλαιότερα ονομάζονταν «Παραδείσια»! Αυτό προκύπτει φυσικά από τους όμορφους κήπους  με τους πολλούς κυπαρισσώνες που συνήθιζε να έχει.

Τίποτα άλλωστε δεν είναι τυχαίο αν σκεφτεί κανείς πως αυτό το μέρος ήταν η έδρα του Σουλτάνου Πατισάχ στις λίγες του επισκέψεις στην Αθήνα. Οι φήμες για το από πού πήρε το όνομα Πατήσια είναι πολλές! Κάποιοι λένε ότι προήλθε από τον σουλτάνο αυτόν, αφού κάποια στιγμή μέσα από το λόγο το «χ» έφυγε και το «ι» προστέθηκε δημιουργώντας την ονομασία που έχει τώρα! Άλλοι πάλι υποστηρίζουν ότι προήλθε από την οικογένεια Πατήχη, η οποία διέθετε πάρα πολλά κτήματα, ενώ άλλοι στηρίζουν ότι το όνομα το πήρε από τη φράση «πάτε ίσια» η οποία δινόταν ως οδηγία σε όποιον ήθελε να φτάσει στην Πατησίων από την Αθήνα.

1928_Patision

Η Πατησίων είναι ένας από τους παλαιότερους και μεγαλύτερους δρόμους της πρωτεύουσας. Κατασκευάστηκε το 1841 κατά τη διάρκεια της δημαρχίας Καλλιφρονά και ακολούθησε την αρχαία οδό προς τον Δήμο της Βατής. Αποτέλεσε εξαρχής τον αγαπημένο εξοχικό περίπατο των Αθηναίων, των οποίων η πόλη περιοριζόταν χονδρικά σε αυτό που αποκαλούμε σήμερα «ιστορικό κέντρο».

Αξίζει να αναφέρουμε ότι στην Πατησίων, κοντά στο σημερινό Πολυτεχνείο, λειτουργούσε από το 1839 το δεύτερο στέκι των Βαυαρών που ζούσαν στην Αθήνα: το «Pausilypum». Αυτό ήταν μια μπυραρία που εξυπηρετούσε κυρίως Βαυαρούς στρατιώτες. Ο περιηγητής Edmont About, που τόσα κείμενα μας άφησε για την Αθήνα του 1854, γράφει:

«Όταν έχεις διασχίσει όλη την οδόν Αιόλου έχοντας πίσω σου την Ακρόπολη και τους Αέρηδες, βλέπεις μπροστά σου έναν σκονισμένο δρόμο μήκους ενός χιλιομέτρου, που καταλήγει σε ένα μικρό χωριό. Αυτό το χωριό ήταν στην Τουρκοκρατία η έδρα του πασά. Το όνομα πασάς ή πατισάχ τού έχει μείνει, κάπως παρεφθαρμένο είναι αλήθεια. Οι Αθηναίοι το ονομάζουν Πατήσια. Ο δρόμος των Πατησίων είναι ο αθηναϊκός ιππόδρομος.

»Αν έλεγα ότι είναι ένας τόπος ψυχαγωγίας, θα έλεγα ψέματα… Ο δρόμος είναι κακοσυντηρημένος και άσχημα θα κρατούσε τη θέση του ανάμεσα στους δικούς μας κοινοτικούς δρόμους. Τα δέντρα με τα οποία επεχείρησαν να τον πλαισιώσουν ξεράθηκαν ή ξεραίνονται. Οι τέσσερες ή πέντε ταβέρνες που υψώνονται δεξιά και αριστερά, δεν είναι Παρθενώνες. Τα κριθαροχώραφα ή οι ακαλλιέργητες εκτάσεις που περνά ο δρόμος δεν κάνουν έναν επίγειο παράδεισο.

»Ωστόσο οι περιπατητές που μαζεύονται σ’ αυτό το δρόμο μπορούν να βλέπουν, όταν το επιτρέπει η σκόνη, ένα από τα ωραία πανοράματα του κόσμου. Έχουν μπροστά τους την Πάρνηθα, κομμένη από μια χαίνουσα χαράδρα. Πίσω τους η Αθήνα και η Ακρόπολη. Δεξιά ο Λυκαβηττός. Αριστερά η θάλασσα, τα νησιά και τα βουνά του Μοριά.

»Ο κομψός κόσμος της Αθήνας έχει για κυριώτερη ψυχαγωγία του, χειμώνα-καλοκαίρι, τον περίπατο στην οδό Πατησίων. Φθάνουν εκεί με τα πόδια, με αμάξι και κυρίως με άλογο. Κάθε Έλληνας που βρίσκει να δανεισθεί τριακόσιες δραχμές, βιάζεται να αγοράσει ένα άλογο. Κάθε Έλληνας που έχει τρεις δραχμές τις διαθέτει νοικιάζοντας ένα άλογο».

patisia-5-risegr

Το πανηγύρι της Πρωτομαγιάς ήταν ιδιαίτερα φημισμένο την ρομαντική περίοδο (1862-1880) καθώς η λέξη «Πατήσια» και η λέξη «Πρωτομαγιά» ήταν ταυτόσημες. Επειδή τα Πατήσια ήταν γεμάτα περιβόλια, τα νερά ήταν άφθονα και έτσι διαμορφωνόταν οι ιδανικές θα λέγαμε συνθήκες για τη γιορτή της Άνοιξης! Επίσης λόγω του ότι οι παλιοί Αθηναίοι λάτρευαν τα λουλούδια η γιορτή των λουλουδιών ήταν γι’αυτούς αφορμή για ένα από τα μεγαλύτερα πανηγύρια της χρονιάς. Παραμονή κι ανήμερα της Πρωτομαγιάς όλη η περιοχή γέμιζε κόσμο και ο τελικός προορισμός ήταν τα περιβόλια και οι ταβέρνες των Πατησίων. Γράφει η εφημερίδα «Εμπρός» στο φύλλο της Πρωτομαγιάς του 1900, σε άρθρο για τους εορτασμούς των Αθηναίων: «Και πρώτον εις τα Πατήσια, τα πάνδροσα και βαθύσκια και μυριόχρωμα και αρωματισμένα Πατήσια, τα οποία έχουν τα πρωτεία προκειμένου περί Πρωτομαγιάς. Η αγαπημένη εξοχούλα, η δροσόλουστος και χαϊδεμένη, εδέχθη χθες όλας τας Αθήνας σχεδόν (…). Η μακροτάτη και ευρεία και κονιορτοβριθής οδός (σ.σ. η Πατησίων) είχε πνιγή εις την ανθρωποθάλασσαν». Έτσι, αλλοι με άμαξες, οι πιο πολλοί με τα πόδια, έτρωγαν κι έπιναν και το βράδυ όλοι στόλιζαν στην εξώπορτά τους ένα στεφάνι!

patisia-23-risegr

Σιγά σιγά χρόνια μετά το χωριουδάκι μεγαλώνει –στην απογραφή του 1879 τα Πατήσια μετρούν 847 μόνιμους κατοίκους– και μετατρέπεται ουσιαστικά το πρώτο προάστιο της Αθήνας. Ο εξοχικός χαρακτήρας της περιοχής όμως παραμένει για αρκετές δεκαετίες και οι πλούσιοι Αθηναίοι επιλέγουν να φτιάχνουν εκεί τα εξοχικά τους. Κάποια από αυτά υπάρχουν μέχρι σήμερα  και μας θυμίζουν εκείνη την υπέροχη εποχή.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Πηγές: 1, 2

Share