Η καταγωγή της ρακής προέρχεται από την ξακουστή Κρήτη και η γνωστή σε όλους τσικουδιά προέρχεται από τα τσίκουδα, δηλαδή τα υπολείμματα της μουστοποίησης των σταφυλιών -τσάμπουρα, φλούδες και κουκούτσια. Είναι γεγονός ότι ξεχωρίζει ανάμεσα σε όλα τα ποτά καθώς αποτελείται απο καθαρό απόσταγμα χωρίς την προσθήκη άλλου φυτού πέραν από τα τσίκουδα.

19273-raki-3

Γυρνώντας τον χρόνο πίσω, αποτελούσε το ποτό του εργάτη και σε γενικές γραμμές των ανθρώπων που δεν μπορούσαν να αγοράσουν κάποιο άλλο από τα ακριβότερα ποτά της εποχής. Σήμερα, μέσα από το πέρασμα του χρόνου, συνεχίζει να είναι το πιο διαχρονικό και αγνό ποτό, πράγμα που οφείλεται στην ποιότητά του η οποία έχει βελτιωθεί ακόμα περισσότερο. Είναι χωρίς υπερβολή ένα από τα πιο αγνά και καλής ποιότητας ποτά σε ολόκληρο το κόσμο, πράγμα το οποίο επιβεβαιώνουν ειδικοί οινολόγοι. Οι έρευνές τους έχουν αποδείξει ότι δεν περιέχει αρωματικά ή χρωστικά στοιχεία. Σημαντική πληροφορία είναι ότι με την ανάπτυξη των τεχνολογιών, σήμερα παρασκευάζεται και η λεγόμενη βιολογική ρακή.

Ο τρόπος με τον οποίο παράγεται η ρακή συνιστά μία παράδοση ετών. Το ξεκίνημα αυτής της παράδοσης εντοπίζεται στην Αρχαία Ελλάδα, όπου η δημιουργία της ρακής ήταν τέχνη αλλά και πάνω απ’ όλα, μεράκι. Μέσα στα χρόνια παρατηρείται ότι οι χρήσεις της ρακής ήταν ποικίλες. Για παράδειγμα οι φυσιοδίφες τη χρησιμοποιούσαν ως φάρμακο, ενώ οι Αλχημιστές του Μεσαίωνα έκαναν με αυτή πειράματα για να ανακαλύψουν το ελιξίριο της ζωής. Μέχρι και ο Αριστοτέλης την πρότεινε για πείραμα που αφορούσε τη μετατροπή του θαλασσινού νερού σε πόσιμο. Η όλη διαδικασία παραγωγής είναι γνωστή και ώς “καζανέματα” με πρωταγωνιστικό ρόλο φυσικά να παίζει ένα καζάνι.

Σημαντική στιγμή για τους αγρότες αλλά και για την ιστορία της ρακής ήταν η νομιμοποίηση παραγωγής της από τον Ελευθέριο Βενιζέλο γύρω στο 1920 όπου και δόθηκαν άδειες για στους Κρητικούς αγρότες για να έχουν τη δυνατότητα παραγωγής τσικουδιάς από τα σταφύλια που παρήγαγαν. Το 1929, ήταν μια χρονιά με πολύ ισχυρές βροχοπτώσεις και υπήρξαν προβλήματα με τη παραγωγή της σταφίδας. Έτσι οι παρα­γωγοί έσωσαν τη σοδειά τους μέσα από τη ρακή, με αποτέλεσμα να αυξηθούν κατακόρυφα οι άδειες για ρακοκάζανα. Σήμερα, υπάρχουν αρκετοί που κατέχουν τη νόμιμη άδεια και παράγουν ρακή, αν και πλέον δεν δίνονται άδειες επειδή η νομοθεσία που αφορά τα οινοπνευματώδη είναι πολύ αυστηρή. Με τα χρόνια όμως να περνούν αρκετές άδειες χάθηκαν αφού δεν μεταβιβάστηκαν ή δεν πωλήθηκαν και αυτό είχε το αποτέλεσμα από τα 1.400 καζάνια που λειτουργούσαν, πλέον να είναι ενεργά μόνο τα 550.

Belliki_rakokazano

 

Τα καζανέματα όπως τα αναφέραμε πραγματοποιούνται στις αρχές του φθινοπόρου, σε ειδικά διαμορφωμένους χώρους, όπου βασική θέση κατέχει φυσικά το ρακοκάζανο. Οι αποσταγματοποιοί κινούνται σ’ όλη τη διαδικασία με  πολύ αργό ρυθμό ώστε να υπάρχει το καλύτερο δυνατό αποτέλε­σμα. Κάθε καζανιά μπορεί να χρειαστεί περίπου τρεις ώρες. Από το καπάκι του καζανιού, μέσα από ένα σωληνάκι του που είναι τοποθετημένο σε αυτό, ψύχεται εξωτερικά με νερό και ρέει το απόσταγμα ενώ έπειτα υγροποιείται ο ατμός που βγαίνει ως τσικουδιά. Το πρώτο απόσταγμα που πέρνουμε θεωρείται το πιο “καθαρό” και δυνατό και ονομάζεται  «πρωτοράκι».

raki

Μέχρι τα μέσα Δεκέμβρη μαζί με το τέλος της παραγωγής εξελίσσονται ταυτόχρονα και γλέντια οποία και είναι γνωστά ως “κρητικές καζανιές”. Εκείνη τη περίοδο η Κρήτη γεμίζει επισκέπτες από όλη την Ελλάδα και την Κύπρο για να συμμετάσχουν σ’ αυτές τις μοναδικές και αξέχαστες γιορτές. Έτσι μ’ αυτό τον τρόπο η εργασία για το μάζεμα της σοδειάς της χρονιάς και την παραγωγή της ρακής μετατρέπεται σε ένα μεγάλο γλέντι, στο οποίο δένουν οι σχέσεις των διάφορων επισκεπτών αλλά και ντόπιων και πλημμυρίζει η ατμόσφαιρα από κέφι, τραγούδι και χορό. Αυτό το μεγάλο γεγονός αποτελεί πλέον παραδοσιακό έθιμο της Κρήτης και πραγματικά αξίζει ο καθένας να βρεθεί εκεί και να το απολαύσει.

Τη ρακή τους τη συνοδεύουν με παραδοσιακούς κρητικούς μεζέδες, συνήθως ξηρούς καρπούς, αλλά και με οφτές πατάτες, ελιές, λάχανο ωμό, αγγουράκι, χοχλιούς και παξιμάδια.

tsipouro_243147301-575x262

 

Τέλος καλό θα ήταν να επισημάνουμε ότι η ρακή στην Κρήτη είναι ένα μέσο επικοινωνίας για τους ανθρώπους και όχι απλά μια διαδικασία παραγωγής. Έτσι σε κάθε κρητική γωνιά που θα βρεθείς θα υπάρχει πάντα ένα ποτηράκι ρακή μαζί με τις σαγηνευτικές μυρωδίες των εδεσμάτων που τη συνοδεύουν, αλλά και άνθρωποι φιλόξενοι που τα προσφέρουν χαμογελώντας.

~Κατράδη Ρούλα~

Share